کتاب «این است مذهب من» اثر مهاتما گاندی

کتاب «این است مذهب من»
اثر مهاتما گاندی

کتاب «این است مذهب من» یکی از آثار ارزشمند و الهام‌بخش مهاتما گاندی، رهبر بزرگ استقلال هند و پیشوای نهضت عدم خشونت است. در این کتاب، گاندی اندیشه‌ها، باورها و تجربه‌های روحی و اخلاقی خود را درباره‌ی انسان، خدا، حقیقت و زندگی بیان می‌کند.
او در جای‌جای کتاب می‌کوشد نشان دهد که مذهب واقعی، نه در آیین‌های خشک و رسوم ظاهری، بلکه در راستی، محبت، خدمت و خودشناسی نهفته است. گاندی باور داشت که دین راستین باید انسان را به حقیقت و عشق نزدیک کند، نه اینکه میان مردم دیوار بکشد.

گاندی در این نوشته‌ها از کودکی خود، از تأثیر خانواده‌ی مذهبی‌اش و از آشنایی با متون مقدس هندو، انجیل و قرآن سخن می‌گوید. او در طول زندگی، از هر مکتب و آیینی که بویی از حقیقت و اخلاق داشت، بهره گرفت و هرگز تعصب کور مذهبی نداشت. از دید او، همه‌ی ادیان راه‌هایی گوناگون‌اند که به یک مقصد واحد می‌رسند.

در بخش‌های گوناگون کتاب، او درباره‌ی اصل «ساتیاگراها» (پایداری بر حقیقت) سخن می‌گوید؛ اصلی که زیربنای مبارزه‌ی سیاسی و اجتماعی او بود. او بر این باور بود که خشونت، هرچند گاه پیروزی ظاهری به همراه دارد، ولی در نهایت روح انسان را می‌کُشد. حقیقت و محبت، تنها سلاح‌هایی‌اند که می‌توانند دشمن را به دوست بدل کنند.

گاندی در جای دیگر از مفهوم خدمت بی‌چشم‌داشت به انسان‌ها سخن می‌گوید و آن را نوعی عبادت واقعی می‌داند. او می‌گوید: «اگر نتوانی خدا را در چهره‌ی فقیرترین و رنج‌کشیده‌ترین انسان ببینی، هرگز او را در معابد نخواهی یافت.»
این جمله نشان می‌دهد که نگاه گاندی به مذهب، کاملاً انسانی، اخلاقی و اجتماعی است.

در کتاب «این است مذهب من»، خواننده با روحیه‌ای آشنا می‌شود که هم به نیایش و هم به عمل باور دارد. گاندی عبادت را از زندگی جدا نمی‌دانست؛ او معتقد بود که هر کار نیک، اگر از دل عشق برآید، خود نوعی نیایش است.

از نظر ادبی، کتاب ساده، صمیمی و بی‌پیرایه نوشته شده است. نثر آن انعکاسی از روح فروتن و آرام نویسنده است. گویی گاندی مستقیماً با خواننده سخن می‌گوید و او را به اندیشیدن، تطهیر درون و مهرورزی فرا می‌خواند.

موضوعاتی چون خودسازی، ریاضت، پرهیز از حرص، ساده‌زیستی، راست‌گویی، عفت و عشق به همه‌ی موجودات در سراسر اثر تکرار می‌شوند. گاندی می‌کوشد نشان دهد که دین، اگر در خدمت حقیقت نباشد، به ابزار قدرت و فریب تبدیل می‌شود.

در پایان، این کتاب نوعی بیانیه‌ی معنوی است؛ دعوتی به صلح، صداقت و برادری جهانی. مطالعه‌ی آن، نه‌تنها برای درک اندیشه‌ی گاندی، بلکه برای هر انسانی که به دنبال معنا، آرامش و صداقت در زندگی است، سودمند و روشنگر است.

۲۳۷