کتاب «شالودهشکنی» نوشته کریستوفر نوریس (Christopher Norris) ترجمهٔ پیام یزدانجو
750,000 تومان
کتاب «شالودهشکنی»
نوشته کریستوفر نوریس (Christopher Norris)
ترجمهٔ پیام یزدانجو
کتاب پیش رو یکی از معروفترین و قابلفهمترین معرفیها به نظریهی «شالودهشکنی» ژاک دریدا است. نوریس در این کتاب تلاش میکند مفهومی را که معمولاً بسیار پیچیده و مبهم دانسته میشود، با زبانی نظاممند، تاریخی و تا حدی سادهتر توضیح دهد. مخاطب اصلی او دانشجویان و خوانندگانی هستند که با فلسفهی قارهای، ساختارگرایی و پساساختارگرایی آشنایی پایه دارند یا میخواهند از صفر وارد این حوزه شوند.
337
او در آغاز، وضعیت نقد ادبی و نظریهی ادبی در قرن بیستم را ترسیم میکند: دورهای که در آن ساختارگرایی، با تکیه بر زبانشناسی سوسور، به دنبال کشف ساختارهای پنهان متن بود. اما نوریس نشان میدهد که شالودهشکنی دریدا در واقع نوعی واکنش انتقادی به همین ساختارگرایی است؛ دریدا معتقد است هیچ «ساختار» ثابتی وجود ندارد که بتواند معنای نهایی متن را تضمین کند. او با تحلیلهای موشکافانهی متون فلسفی و ادبی نشان میدهد خودِ متون، بهگونهای درونی، ثبات معنایی را زیر سؤال میبرند.
یکی از محورهای مهم کتاب، توضیح مفهوم «متافیزیک حضور» در فلسفهی غرب است. نوریس شرح میدهد که دریدا چگونه معتقد است سنت فلسفی از افلاطون تا هوسرل، همواره نوعی «حضور» را اصل و معیار حقیقت دانسته است: حضور معنا، حضور سوژه، حضور حقیقت. در مقابل، نوشتار و تفاوت همواره در حاشیه قرار گرفتهاند. شالودهشکنی بهزعم دریدا کوششی است برای نشان دادن اینکه خود این تمایزها (حضور/غیاب، گفتار/نوشتار، مرکز/حاشیه) پایدار نیستند و متن همواره این دوگانهها را از درون میفرساید.
نوریس در فصلهای مختلف کتاب نمونههایی روشن از خوانشهای دریدا از متفکرانی چون روسو، هوسرل، لوگوسمحوری افلاطونی و نیز متون ادبی و فلسفی دیگر ارائه میکند تا نشان دهد شالودهشکنی نه به معنای «ویران کردن» متن، بلکه به معنای «خواندن دقیق» و نشان دادن تنشها، شکافها و تناقضهای درونی آن است. به این ترتیب، شالودهشکنی نوعی ابزار برای نشان دادن این است که معنا هرگز یکبار برای همیشه تثبیت نمیشود و هر خوانش تازه میتواند ساختار معنایی تازهای پدید آورد.
از نکات مهمی که نوریس بر آن تأکید میکند، نقد دو سوءبرداشت رایج از شالودهشکنی است: یکی اینکه شالودهشکنی را مساوی با نسبیگرایی کامل و «هرجومرج معنایی» بدانیم؛ و دیگری اینکه آن را یک بازی صرفاً زبانی و بیمسئولیت سیاسی تلقی کنیم. نوریس میکوشد نشان دهد دریدا هرگز نمیگوید «هر معنایی مجاز است»، بلکه میگوید هیچ معنای نهایی و قطعیای وجود ندارد و همین عدم قطعیت، ما را وادار میکند همواره نسبت به مفاهیمی مانند حقیقت، عدالت و مسئولیت هشیار و منتقد بمانیم.
کتاب همچنین نشان میدهد شالودهشکنی چه تأثیری بر حوزههای مختلف داشته است: از نقد ادبی و نظریهی متن گرفته تا فلسفه، الهیات، حقوق و حتی نظریهی سیاسی (بدون وارد شدن به موضعگیری سیاسی). نوریس توضیح میدهد که چرا بسیاری از منتقدان، دریدا را متهم به ابهامگویی و تخریب معنا کردهاند و در برابر، حامیان او شالودهشکنی را روشی رهاییبخش برای بازاندیشی در مفاهیم تثبیتشده دانستهاند.
در مجموع، «شالودهشکنی» کریستوفر نوریس کتابی است برای فهم چارچوب فکری دریدا، تاریخچهی شکلگیری شالودهشکنی، مهمترین مفاهیم آن (مثل تفاوت/«دیفرانس»، متافیزیک حضور، مرکز و حاشیه، بازی نشانهها) و نیز نقدهایی که به این جریان وارد شده است. اگرچه متن کتاب از سطح کاملاً مبتدی کمی دشوارتر است، اما نسبت به آثار خود دریدا بسیار روشنتر و آموزشیتر است و میتواند برای دانشجویان ادبیات، فلسفه، هنر و علوم انسانی که میخواهند با یکی از جریانهای اصلی نظریهی معاصر آشنا شوند، نقطهی شروع مناسبی باشد.
337
جهت تهیه این کتاب و دیگر آثار کمیاب و در خواستی باشماره 09122267350 تماس بگیرید
(تهیه کتابهای درخواستی شما)
محصولات پیشنهادی
